Historia Biblioteki

Historia

Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej jest największą biblioteką techniczną w Krakowie i jedną z największych w Polsce. Jej dzieje związane są z historią i etapami rozwoju Uczelni. Uroczystej inauguracji ówczesnej Akademii Górniczej dokonał Naczelnik Państwa Marszałek Józef Piłsudski 20 października 1919 roku. Jako pierwszy powstał Wydział Górniczy. Po dwóch latach działalności (1921) powołano drugi wydział - Hutniczy. Do 1939 roku Akademia Górnicza wykształciła około 800 inżynierów górników i hutników.

Biblioteka powstała w roku akademickim 1921/22 powołana przez Senacką Komisję Biblioteczną. Początkowo mieściła się w budynku przy ul. Loretańskiej 18, następnie ul. Smoleńsk 7. W 1929 roku zbiory zostały przeniesione do pomieszczenia w nowo powstałym gmachu Akademii Górniczej przy al. Mickiewicza 30.

Budynki AGH, w których mieściły się zbiory biblioteczne

Księgozbiór zapoczątkowały dary od wielu osób prywatnych, głównie profesorów Akademii, instytucji w kraju i za granicą; m.in. Maria Skłodowska-Curie, działając w ramach Komitetu Współpracy Intelektualnej Ligii Narodów, zorganizowała wymianę czasopism francuskich w zamian za publikacje naukowe pracowników Uczelni. Tą drogą księgozbiór wzbogacił się o czasopismo Revue de Métallurgie - prenumerowane do dnia dzisiejszego.

W 1938 roku księgozbiór Biblioteki liczył ponad 17 tysięcy tomów, w tym 5 tysięcy woluminów czasopism.

W czasie II wojny światowej zbiory zostały zdeponowane w Bibliotece Jagiellońskiej. Pomimo zakazu władz Generalnego Gubernatorstwa były konspiracyjnie wypożyczane studentom i pracownikom Akademii Górniczej, bowiem Uczelnia nie zawiesiła swojej działalności. Pracownicy prowadzili tajne nauczanie, w wyniku którego przeprowadzono 278 egzaminów kursowych, 16 przewodów dyplomowych i zrealizowano 1 pracę doktorską, której obrona odbyła się po zakończeniu działań wojennych.

Po wojnie księgozbiór Biblioteki powrócił do odrestaurowanego po zniszczeniach wojennych głównego gmachu Uczelni (w wyniku zawieruchy wojennej pomniejszył się on około 25%).

W 1949 roku nastąpiła zmiana nazwy Uczelni na Akademia Górniczo-Hutnicza. W tymże roku kierownikiem, a następnie dyrektorem Biblioteki został Władysław Piasecki, który funkcję tę pełnił do 1972 roku. Dzięki jego staraniom został zbudowany wolno stojący budynek biblioteczny, którego uroczyste otwarcie nastąpiło 3 maja 1966 roku. W 1987 roku budynek otrzymał imię Władysława Piaseckiego.

Po przeprowadzeniu się do nowych pomieszczeń rozpoczął się dynamiczny rozwój Biblioteki. W wyniku uruchamiania na AGH nowych kierunków kształcenia powiększał się księgozbiór i poszerzała jego tematyka.

Lata 90. wiążą się z rozwojem komputeryzacji. Zastosowano ją do wszystkich nieomal procesów bibliotecznych od rejestracji nabytków poczynając, poprzez katalogowanie, informację o zbiorach, elektroniczną rejestrację wypożyczeń i zwrotów, na organizacji dostępu do światowych zasobów elektronicznych kończąc.

Pracownicy Biblioteki biorą aktywny udział w wielu przedsięwzięciach lokalnych (głównie w ramach Krakowskiego Zespołu Bibliotecznego) i ogólnopolskich (m.in. inicjowanych przez Radę Wykonawczą Konferencji Dyrektorów Bibliotek Akademickich Szkół Polskich), uczestniczą w tworzeniu narodowego katalogu centralnego NUKAT, opracowaniu standardów funkcjonowania bibliotek naukowych w Polsce, pracach związanych z digitalizacją zbiorów itd.

 

Poza Biblioteką Główną w Akademii Górniczo-Hutniczej działa 15 bibliotek wydziałowych, 9 katedralnych i 3 biblioteki jednostek pozawydziałowych, a także 1 biblioteka pracownicza.

 

Widok budynku Biblioteki Głównej AGH po modernizacji elewacji

Nasi zasłużeni

Dr Marian Górkiewicz(1910-1989),
absolwent Uniwersytetu Lwowskiego; pracownik Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie i Wrocławiu, od 1952 - Biblioteki Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej; od 1957 z-ca dyrektora, a od 1972 - dyrektor BG AGH; autor m.in. prac: 
Ceny w Krakowie w latach 1796-1914 (1950), 
Bibliografia publikacji pracowników AGH z lat 1919-1958 (1960).
Marian Górkiewicz

Mgr Helena Jarecka (1924-1998),
absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego; pracownik Biblioteki Publicznej M. Krakowa (1949-1951), a następnie Biblioteki Głównej AGH; twórczyni i pierwszy kierownik Oddziału Informacji Naukowej (1960-1984); wykładowca UJ i WSP; autorka dziewięciu biogramów do Słownika pracowników książki polskiej (1972) oraz m.in. artykułów Technicy polscy w międzynarodowym ruchu dokumentacyjnym 1929-1939. Roczniki Bibl. 1979 z.1 s.219-235 oraz Z historii światowego ruchu dokumentacyjnego (od końca XIX w. do światowego Kongresu Dokumentacyjnego w Paryżu). Roczniki Bibl. 1980 z. 2 s.197-217.
Helena Jarecka

Mgr Krystyna Miroszewska (1924–2015)
absolwentka filologii polskiej UJ – bibliotekarz dyplomowany. W latach 1952-55 wykonywała prace zlecone dla Instytutu Filozofii i Socjologii PAN przy opracowaniu Bibliografii filozofii polskiej 1750-1830 (Warszawa PWN 1955). Z Biblioteką Główną AGH związana od 1955 r. (prace zlecone); 1 X 1957 r. została zatrudniona na stanowisku bibliotekarza w Oddziale Opracowania Zbiorów. Zajmowała się opracowaniem rzeczowym druków zwartych i budową katalogu rzeczowego w oparciu o Uniwersalną Klasyfikację Dziesiętną (UKD). 1 X 1972 została kierownikiem nowo utworzonego Oddziału Klasyfikacji Rzeczowej, którym kierowała do przejścia na emeryturę (1984). Była cenionym specjalistą z zakresu teorii i wykorzystania języków informacyjno-wyszukiwawczych, zwłaszcza UKD. Brała udział w pracach CIINTE nad nowelizacją działów UKD dotyczących górnictwa i metalurgii. Prowadziła kursy, szkolenia i wykłady dla bibliotekarzy oraz zajęcia ze studentami bibliotekoznawstwa UJ z zakresu opracowania rzeczowego zbiorów. W swoim oddziale kształciła też studentów bibliotekoznawstwa z wielu ośrodków akademickich w kraju jako opiekun praktyk studenckich. Była autorką publikacji: Klasyfikacja rzeczowa w zastosowaniu do zagadnień kształcenia (Technologia Kształcenia w Wyższych Szkołach Technicznych 1973 R. 1 z. 4 s. 55–70), Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna. Zarys historii, struktury i kierunków rozwoju (Kraków 1974) oraz współautorką Bibliografii publikacji pracowników Akademii Górniczo-Hutniczej z lat 1959–1967 (Kraków 1969).
 
Krystyna Miroszewska

Prof. Oskar Nowotny (1875-1972),
absolwent Akademii Górniczej w Leoben, adiunkt tamże w l. 1901-14 i 1919-20; 1920-39 profesor Akademii Górniczej w Krakowie w Katedrze Geodezji i Miernictwa Górniczego;1925-39 przewodniczący senackiej Komisji Bibliotecznej (jednocześnie kierownik Biblioteki); w czasie okupacji referent w administracji niemieckiej w Krakowie, od 1945 w Austrii.
Oskar Nowotny

Mgr Władysław Piasecki (1901-1978)
absolwent Uniwersytetu Poznańskiego, pracownik m.in. Biblioteki Zakładu Narodowego im.Ossolinskich we Lwowie i Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie; od 1949 kierownik, a następnie dyrektor Biblioteki Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie; zainicjował i nadzorował budowę gmachu Biblioteki AGH, pierwszego w Polsce budynku bibliotecznego tzw. modularnego (projekt inż. Z.Olszakowskiego); autor m.in. Zwięzłego wstępu do bibliotekarstwa (1968) i propagator uznania bibliotekarstwa za dyscyplinę akademicką.

Władysław Piasecki

Mgr Anna Puciata (1905-1991)
absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego; pracownica Biblioteki Publicznej Miasta Stołecznego Warszawy (1926-1928), Biblioteki Narodowej (1928-1940), współorganizatorka Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej w Krzeszowicach (1946-1951). Pracę w Bibliotece Głównej AGH podjęła 1.10.1951 r. Od 1954 roku, aż do przejścia na emeryturę (1969 r.), kierowała Oddziałem Opracowania, a następnie zatrudniona dodatkowo (do 1979 r.) zajmowała się opracowaniem zbiorów specjalnych. Wychowała wiele pokoleń bibliotekarzy. Gruntowną wiedzę przekazywała w sposób prosty i jasny. Była autorką wielu artykułów, biogramów w Słowniku pracowników książki polskiej (1972) oraz recenzji publikacji z zakresu budownictwa bibliotecznego.

Anna Puciata

Mgr Elżbieta Ryl-Hrapkowicz (1939–2014) 
absolwentka pedagogiki WSP w Krakowie – kustosz. Zawodu bibliotekarza uczyła się w Państwowym Liceum Bibliotekarskim w Krakowie. W Bibliotece Głównej pracowała od 1 XII 1957 r. Początkowo zajmowała się opracowaniem i udostępnianiem czasopism oraz tworzeniem kartoteki nabytków czasopism dla katalogu centralnego Biblioteki Narodowej. Od 10 X 1963 r. do przejścia na emeryturę (31 XII 1999) pracowała w Oddziale Udostępniania Zbiorów, w którym od 1 X 1979 r. kierowała Sekcją Wypożyczania Międzybibliotecznego, a od 1 II 1982 r. pełniła funkcję kierownika Oddziału. Prowadziła szkolenia pracowników Oddziału oraz kształciła studentów bibliotekoznawstwa w zakresie udostępniania zbiorów w ramach ich praktyk zawodowych w BG AGH. W centrum jej uwagi jako bibliotekarza i pedagoga był zawsze czytelnik i jego przygotowanie do korzystania z zasobów bibliotecznych oraz metodyka i kultura świadczenia usług bibliotecznych. Opracowywała programy zajęć z przysposobienia bibliotecznego i z pasją prowadziła szkolenia dla studentów I roku. Dla niestacjonarnych studentów AGH opracowała Informator o korzystaniu z Biblioteki Głównej (Kraków 1978). Była też autorką wspomnienia o Zofii Żebrowskiej (Przegląd Biblioteczny 1996 z. 1 s. 87–88).
 
Elżbieta Ryl-Hrapkowicz

Maria Kuszowa-Służewska (ur. 2.09.1872 w Łańcucie - zm. ?) 
ukończyła na UJ dwuletni kurs bibliotekarski, obejmujący oprócz wiadomości teoretycznych, katalogowanie książek oraz administrowanie biblioteką. Zdobyte wykształcenie uprawniało ją do objęcia posady bibliotekarza w wyższych uczelniach. Przed podjęciem pracy w Bibliotece Akademii Górniczej społecznie prowadziła bibliotekę publiczną Towarzystwa Szkoły Ludowej w Tarnowie, uczestniczyła także w 1921 r. w porządkowaniu zbiorów biblioteki Katedry Mineralogii UJ. Pracę w Bibliotece Akademii Górniczej rozpoczęła 1 stycznia 1922 r., zajmując początkowo stanowisko pomocnika bibliotekarza, a od 1 stycznia 1923 r. została zatrudniona jako kontraktowa asystentka biblioteczna. Tuż po objęciu posady zapoznała się z najlepiej funkcjonującymi w latach 20. bibliotekami technicznymi, zwiedzając m.in. Bibliotekę Politechniki Lwowskiej oraz Bibliotekę Stowarzyszenia Techników w Warszawie. Dodatkowo w 1929 r. odwiedziła kilka bibliotek warszawskich, aby poznać najnowsze rodzaje wyposażenia bibliotecznego. Z własnej inicjatywy uruchomiła wymianę wydawnictw (polską i zagraniczną), przyczyniając się w dużym stopniu do znacznego powiększenia księgozbioru. Za swoją nienaganną służbę została 1928 r. odznaczona Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości. Odeszła z pracy ze względu na zły stan zdrowia 31 października 1932 r.
 
 

Mgr Maria Szawłowska (1915-2001)
absolwentka Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie; pielęgniarka w czasie okupacji; pracownica kwestury AGH (1947-1950); pracownica Biblioteki Głównej AGH (1950-1992), bibliotekarz dyplomowany (od 1961), uczestniczyła we wszystkich etapach organizacji Biblioteki; zorganizowała Czytelnię Czasopism, pełniła funkcję kierownika Oddziału Informacyjno-Bibliograficznego (1953-1960); zorganizowała od podstaw Oddział Zbiorów Specjalnych, którego była kierowniczką do przejścia na emeryturę w r.1977; autorka pięciu biogramów do Słownika pracowników książki polskiej (1972).

Maria Szawłowska

Mgr Janina Wawrykiewicz (1926-1993)
absolwentka filologii polskiej UJ - bibliotekarz dyplomowany. Pracę w Bibliotece Głównej AGH rozpoczęła 1.01.1953. Już w pierwszych latach powierzono jej kierownictwo referatu czasopism. Zorganizowała ten dział Biblioteki od podstaw zajmując się gromadzeniem, opracowaniem i udostępnianiem stale rosnącej liczby czasopism naukowych w Bibliotece Głównej AGH. W roku 1960 objęła kierownictwo Oddziału Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów. Pełniła tę ważną funkcję przez 30 lat, do końca 1990 roku tzn. do czasu przejścia na emeryturę. Wychowała wiele pokoleń bibliotekarzy; wielu przyszłych kierowników oddziałów Biblioteki Głównej AGH rozpoczynało swoją pracę pod jej kierunkiem. Jest współautorką adnotowanejBibliografii Rozdzieńskiego i jego dzieła oraz autorką kilku biogramówSłownika pracowników książki polskiej (1972).
Janina Wawrykiewicz

Mgr Danuta Zbroja (1927-2003)
absolwentka filologii romańskiej UJ - bibliotekarz dyplomowany. Pracę w Bibliotece Głównej AGH rozpoczęła 8.06.1959 w Oddziale Opracowania. Z działalnością Biblioteki zapoznała się gruntownie odbywając kilkuletnie staże niemal we wszystkich jej agendach, jednak najbliższe jej zainteresowaniom pozostało opracowanie zbiorów, zwłaszcza zwartych. W 1972 roku objęła kierownictwo Oddziału Opracowania Wydawnictw Zwartych i funkcję tę pełniła aż do momentu przejścia na emeryturę (1983 r.). Wychowała i wykształciła wiele pokoleń bibliotekarzy, prowadząc - znakomicie przygotowane warsztatowo - zajęcia ze studentami bibliotekoznawstwa, wykłady i szkolenia dla bibliotekarzy Biblioteki Głównej i sieci uczelnianej. Biegła znajomość języka francuskiego i oczytanie w literaturze fachowej pozwalały jej przybliżać problemy ówczesnego bibliotekarstwa zagranicznego polskim bibliotekarzom i studentom. Była współautorką Bibliografii publikacji pracowników Akademii Górniczo-Hutniczej za lata 1959-1967 oraz autorką kilku artykułów zamieszczonych w czasopismach fachowych.
 

Mgr Zofia Żebrowska (1905-1995)
absolwentka Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie; w trakcie studiów praca w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie; nauczycielka w szkołach średnich: Lwów (1931-1938), Stanisławów (1938-1940), Krzeszowice (1945-1951); pielęgniarka (1940-1944); w czasie okupacji hitlerowskiej uczestniczka tajnego nauczania (Medal KEN); bibliotekarz dyplomowany w Bibliotece Głównej AGH (1951-1969); po przejściu na emeryturę dodatkowe zatrudnienie w BG AGH do 1974; autorka dwóch publikacji z zakresu historii oraz dziesięciu biogramów do Słownika pracowników książki polskiej (1972).
Zofia Żebrowska